กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม จัดทำคลิปที่น่าจะเป็นประโยชน์สำหรับคนไทยขณะนี้ เพราะเชื่อว่าในทุก ๆ วัน เราจะมีคำถามมากมายในหัวเกี่ยวกับโรคเกิดใหม่และกำลังแพร่ระบาดในหลายประเทศทั่วโลก สิ่งที่จำเป็นคือเราต้องรู้ให้เท่าทันโรคด้วยข้อมูลที่ถูกต้องเพื่อการเตรียมความพร้อมและป้องกันได้อย่างถูกวิธี ลองมาดูกันว่า 9 คำถามเหล่านี้ มีข้อไหนโดนใจคุณบ้างหรือไม่
MHESI INTERVIEW : 9 คำถาม-คำตอบ COVID-19 โดย ศ.นพ.ยง ภู่วรวรรณ หัวหน้าศูนย์เชี่ยวชาญเฉพาะทางด้านไวรัสวิทยาคลินิก คณะแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
1. เดินสวนกับผู้ป่วย COVID-19 ติดโรคไหม?
ตอบ : การเดินสวนกันไปมา ไม่ติดโรคเพราะเชื้อโรคโควิด – 19 ติดกันผ่านฝอยละออง ไอ หรือ จามออกมา โอกาสที่จะติดจึงน้อยมาก โดยทั่วไปการพูดคุยกัน ถ้าอยู่ในรัศมี 1 เมตร แล้วคนนั้นพูดเสียงดัง โอกาสที่ฝอยละอองจะมาถึงมีความเป็นไปได้ เพราะฉะนั้นจึงมีการกำหนดระยะห่าง ถ้าเป็นไปได้อยากให้มีระยะห่างอย่างน้อย 6 ฟุต หรือ 2 เมตร ในช่วงที่มีการระบาดของโรค จะเห็นว่าขณะนี้ในประเทศจีน แม้แต่การเข้าคิวยังมีการกำหนดระยะห่างเพื่อลดการแพร่กระจายของโรคเช่นกัน
2. จับของที่ส่งมาจากต่างประเทศกลุ่มเสี่ยง จะติดเชื้อ COVID-19?
ตอบ : การจับต้องสิ่งของ โดยทั่วไปสิ่งของที่ส่งมาจะไม่ติดโรค อย่างไรก็ตาม ถ้าเป็นไปได้ ขอให้ทุกคน หมั่นล้างมือก่อนที่จะจับต้องใบหน้า ไม่ว่าจะเป้นการสัมผัสที่ ตา -จมูก หรือปาก
3. ต้องใส่หน้ากากอนามัยตลอดเวลาไหม?
ตอบ : โดยปกติ หน้ากากอนามัยจะใส่ในกลุ่มคนที่ป่วยเพื่อป้องกันการแพร่กระจายของเชื้อโรค กรณีของคนปกติถ้าไปในที่ชุมชนที่มีคนหมู่มากอย่างรถไฟฟ้า รถเมล์ หรือไปงานที่มีคนเยอะ ๆ การใส่หน้ากากอนามัยเพื่อป้องกัน ก็มีเหตุผล
4. ปัจจุบันมียาและวัคซีนสำหรับ COVID-19 ไหม?
ตอบ : ปัจจุบันเรารู้ว่าโรคนี้ระบาดมากที่ประเทศจีน ได้มีการศึกษาวิจัย โดยเฉพาะการใช้ยาในการรักษา ขณะนี้เริ่มมีข้อมูลออกมาแล้วว่าจะมียาที่ใช้ต้านไวรัสหรือลดการติดเชื้อของไวรัสได้ ส่วนวัคซีนที่ใช้ในการป้องกัน เมื่อเกิดโรคระบาด นักวิทยาศาสตร์ทั่วโลกได้ร่วมมือกันในการพัฒนาวัคซีน แต่อาจจะต้องใช้เวลามากกว่าการหายาเพื่อรักษา เพราะฉะนั้นขอให้อดใจรอ
5. ผู้สูงอายุมีโอกาสติดเชื้อ COVID-19 มากกว่าคนทั่วไปใช่ไหม?
ตอบ : COVID-19 เป็นโรคติดต่อ ทุกคนมีสิทธิที่จะติดโรคได้เท่ากัน ในทุกอายุ เพราะว่าเป็นโรคอุบัติใหม่ ทุกคนยังไม่มีภูมิต้านทานต่อโรคนี้จึงมีโอกาสติดได้เท่ากัน ไม่ว่าจะร่างกายแข็งแรง เด็กหรือผู้ใหญ่ มีโอกาสติดโรคได้เท่ากัน แต่ความรุนแรงของโรค จะแตกต่างกัน คนที่มีร่างกายแข็งแรงดี หรืออายุน้อย ความรุนแรงของโรคจะน้อยกว่าผุ้ที่มีอายุมาก หรือมีโรคประจำตัวร่วมด้วย
6. ผู้ติดเชื้อ COVID-19 ในระยะฟักตัวสามารถแพร่เชื้อได้?
ตอบ : จากข้อมูลในการศึกษาที่มีมาแล้วเป็นจำนวนมาก โรค COVID-19 มีระยะฟักตัวของโรค ตั้งแต่ 1 วัน – 14 วัน โดยมาตรฐานทั่วไปจะให้ผู้ที่เป็นกลุ่มเสี่ยงเก็บตัวอยู่ที่บ้าน เป็นระยะเวลา 14 วัน ในขณะนี้เริ่มมีข้อมูลออกมาว่าผู้ป่วยในระยะฟักตัวระยะท้าย ๆ อาจจะติดโรคไปยังผู้อื่นได้ อย่างไรก็ตาม ผู้ป่วยที่ไม่มีอาการ โอกาสที่จะไอ จาม หรือมีฝอยละอองออกมา มีโอกาสน้อยกว่าคนที่มีอาการ ดังนั้นคนที่ไม่มีอาการไอ หรือ จาม โอกาสที่จะแพร่เชื้อก็จะน้อย
อย่างไรก็ตาม ในกลุ่มเสี่ยงที่มาจากแหล่งระบาดของโรค อยากให้เก็บตัวที่บ้าน ปฏิบัติตัวอย่างเคร่งครัด ในการใส่หน้ากากอนามัยเพื่อป้องกันการแพร่เชื้อโรคในกรณีที่เป็นโรค และควรกำหนดระยะห่างของบุคคล คนในบ้าน ไม่ไปคลุกคลีหรือสัมผัส หลีกเลี่ยงการใช้ของร่วมกัน
7.COVID-19 หายแล้วเป็นอีกได้?
ตอบ : โอกาสที่โรคนี้จะเป็นซ้ำอีก ในปัจจุบันข้อมูลที่เราเห็นส่วนใหญ่ เพิ่งมีการติดตามได้ 2-3 เดือน แต่ทางหลักการทางไวรัสวิทยาแล้ว ในโคโรนาไวรัส การเป็นแล้วควรจะมีภูมิต้านทานที่ใช้ในการป้องกันเพื่อไม่ให้โรคนี้กลับมาเป็นใหม่ได้ ต้องมีการศึกษาในระยะต่อไปว่า ไวรัสจะมีการเปลี่ยนแปลงพันธุกรรมไหม
ยกตัวอย่างเช่น ไข้หวัดใหญ่ ไวรัสจะมีการเปลี่ยนแปลงพันธุกรรม เราจึงเห็นว่าไข้หวัดใหญ่สามารถจะเป็นแล้วเป็นอีกได้ เนื่องจากสายพันธุ์ของไข้หวัดใหญ่ มีการเปลี่ยนแปลงทุกปี สำหรับ COVID-19 ขณะนี้เรายังไม่เห็นพฤติกรรมของไวรัสนี้เป็นแบบไข้หวัดใหญ่
8.COVID-19 ติดจากคนสู่สัตว์และสัตว์สู่คน?
ตอบ : สัตว์เลี้ยงที่เราเลี้ยงกันอยู่ ปัจจุบันยังไม่มีหลักฐานว่าสัตว์เลี้ยงติดโรค COVID-19 หรือเป็นพาหะ หรือเป็นตัวแพร่กระจายโรค ถึงแม้ว่าจะมีรายงานว่าพบเชื้อไวรัสในสุนัขที่ฮ่องกง แต่เป็นการพบเพียงตัวเดียว อีกทั้งปริมาณไวรัสค่อนข้างต่ำ ยังต้องหาหลักฐานต่อไปว่า สุนัขตัวนั้นติดเชื้อหรือเป็นการปนเปื้อนของเชื้อไวรัสเข้าสู่สุนัข
9.COVID-19 ทนอากาศไทยไม่ได้?
ตอบ : อากาศร้อนโดยทั่วไปแล้ว ไวรัสจะทนความร้อนได้ไม่ดี หรือพูดง่าย ๆ คือจะตายง่ายโดยสภาวะอากาศร้อนมากกว่าอากาศชื้นหรือเย็น เป็นความโชคดีที่โรคติดต่อทางเดินหายใจในบ้านเราจะพบน้อยในช่วงฤดูร้อน และจะเริ่มพบมากในช่วงฤดูฝนตั้งแต่เดือนมิถุนายน เป็นต้นไป
10. อยากฝากอะไรถึงคนไทยในสถานการณ์ COVID-19
ตอบ : มีสื่อ Social Media ออกมาค่อนข้างมาก ในการอ่านสื่อทุกวัน ๆ มันจะเหมือนเราอยู่ในสถานการณ์ของโรคระบาที่น่ากลัว บางครั้งจะทำให้จิตใจของเราวิตกกังวล นอนไม่หลับ มีความตื่นตัวตลอดเวลา ในกรณีนี้อาจจะส่งผลกระทบทางจิตใจ เพราะฉะนั้นการเสพสื่อทั้งหลาย จะต้องมีสติ และจะต้องแยกให้ได้ว่า สิ่งไหนเป็นความรู้ สิ่งไหนเป็นความเห็น
เราอยากให้รู้ว่า ความรู้นั้นเพื่อเอามาใช้ในทางปฏิบัติในชีวิตประจำวัน ในขณะนี้
โดย ศ.นพ.ยง ภู่วรวรรณ หัวหน้าศูนย์เชี่ยวชาญเฉพาะทางด้านไวรัสวิทยาคลินิก คณะแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
