ในโลกที่ความเร่งรีบเคยเป็นตัวกำหนดเมนูอาหารบนโต๊ะ แต่วันนี้เข็มนาฬิกากำลังหมุนกลับไปหาธรรมชาติ รายงานล่าสุดจาก Euromonitor International Health and Wellness ที่แสดงให้เห็นเทรนด์โลกเกี่ยวกับการเปลี่ยนแปลงเชิงโครงสร้างครั้งสำคัญของอุตสาหกรรมอาหารโลก โดยคาดการณ์ว่าภายในปี 2572 ตลาดสินค้าอาหารหลัก (Staple Foods) ที่ชูจุดเด่นเรื่องออร์แกนิกจะเติบโตขึ้นถึงร้อยละ 79
ที่น่าจับตามองยิ่งกว่าคือกลุ่มอาหารจากธรรมชาติที่มีแนวโน้มขยายตัวพุ่งสูงถึงร้อยละ 103 เมื่อเทียบกับปี 2562 สัญญาณเหล่านี้สะท้อนชัดว่าผู้บริโภคทั่วโลกกำลังประกาศสงครามกับ “อาหารแปรรูปขั้นสูง” (Ultra-Processed Foods: UPFs) และหันมาให้ความสำคัญกับสิ่งที่เรียกว่า “ฉลากสะอาด” (Clean Label) มากกว่าที่เคยเป็นมา
แรงขับเคลื่อนสำคัญของปรากฏการณ์นี้มาจากความกังวลด้านสุขภาพที่ขยายตัวไปสู่วงกว้าง ข้อมูลในปี 2568 ระบุว่าเกือบครึ่งหนึ่งของผู้ที่ต้องการดูแลสุขภาพตั้งใจที่จะจำกัดการบริโภคอาหารแปรรูป ซึ่งไม่ได้จำกัดอยู่แค่ในกลุ่มขนมขบเคี้ยวหรือฟาสต์ฟู้ดเท่านั้น แต่ยังส่งผลกระทบโดยตรงต่อ “อาหารหลัก” เช่น ขนมปัง ซีเรียล และเนื้อสัตว์แปรรูป ซึ่งเป็นแหล่งพลังงานหลักถึงร้อยละ 39 ของการบริโภค UPFs ทั่วโลก
แม้ในประเทศพัฒนาแล้วอย่างอเมริกาเหนือและยุโรปจะมีการบริโภคอาหารกลุ่มนี้สูงเนื่องจากวิถีชีวิตคนเมืองที่เร่งรีบ แต่กระแสต้านเริ่มก่อตัวรุนแรงขึ้นผ่านนโยบายภาครัฐและการติดฉลากเตือน โดยเฉพาะในแถบลาตินอเมริกาที่เริ่มใช้มาตรการทางกฎหมายควบคุมอย่างเป็นรูปธรรม ซึ่งเทรนด์นี้กำลังแผ่ขยายมายังภูมิภาคเอเชียแปซิฟิกที่มีฐานประชากรจำนวนมหาศาล
อย่างไรก็ตาม ในวิกฤตย่อมมีโอกาสเสมอ เพราะ “การรับรู้ของผู้บริโภค” กลายเป็นตัวแปรสำคัญที่กำหนดทิศทางตลาด สินค้าที่ดูเรียบง่าย ไม่ซับซ้อน และคงความเป็นธรรมชาติได้รับอานิสงส์ไปเต็มๆ เช่น ข้าว ผักและผลไม้แช่แข็ง หรือผลิตภัณฑ์บรรจุกระป๋องที่มีส่วนผสมน้อยชนิด ในขณะที่สินค้าที่เคยดูทันสมัยอย่างเนื้อเทียม (Plant-based meat) หรือซีเรียลปรุงแต่ง กลับต้องเผชิญแรงกดดันหนักเพราะถูกมองว่ามีกระบวนการผลิตที่ซับซ้อนเกินไป
ดังนั้น กลยุทธ์การสื่อสารในปัจจุบันจึงไม่ใช่การอธิบายเทคนิคการผลิตที่ล้ำสมัย แต่คือการพิสูจน์ให้เห็นถึงความโปร่งใสของวัตถุดิบและความเรียบง่ายที่เป็นมิตรต่อร่างกาย
สำหรับประเทศไทย ในฐานะครัวของโลก นายนันทพงษ์ จิระเลิศพงษ์ ผู้อำนวยการสำนักงานนโยบายและยุทธศาสตร์การค้า (สนค.) มองว่านี่คือจังหวะสำคัญที่ผู้ประกอบการไทยต้องเร่งปรับตัว สินค้าเกษตรพื้นฐานอย่าง “ข้าว” และผลไม้แปรรูปเบื้องต้น คือต้นทุนทางชัยภูมิที่ดีเยี่ยมในการตอบโจทย์ตลาดโลกที่โหยหาความเป็นธรรมชาติ
แต่สิ่งที่ต้องระวังคือกฎระเบียบทางการค้าในอนาคตที่อาจเข้มงวดขึ้นเรื่องการระบุสัดส่วนการแปรรูปบนฉลาก การหลีกเลี่ยงสงครามราคาแล้วหันมาสร้างมูลค่าด้วย “ความโปร่งใส” และ “ภาพลักษณ์ธรรมชาติ” จึงเป็นทางรอดเดียวที่จะทำให้สินค้าไทยยืนหยัดได้อย่างแข็งแกร่งในตลาดโลกยุคใหม่ที่ผู้บริโภคเลือกกินอาหารด้วยสมองพอ ๆ กับการใช้ลิ้นรับรส
ที่มา: สำนักงานนโยบายและยุทธศาสตร์การค้า (สนค.)
เรื่องอื่นๆ ที่น่าสนใจ
Post Views: 57
